Língua karenni

Karen Vermelho ou Karenni (Birmanês: ကယား, Kayah Li) é uma língua Karen (um continumm de dialetos) falado por cerca de 200 mil pessoas do povo Kayah em Myanmar

Karenni (Kayah; ကယာ)
Falado(a) em: Myanmar, Tailândia
Total de falantes: 187mil (2000–2007)
Família: Sino-tibetana
 línguas karen
  Sgaw–Bghai
   Karenni (Kayah; ကယာ)
Escrita: Kayah Li (eky,kyu)
Latina (kyu,kxf)
Brimanês (kyu,kxf)
sem escrita (kvy)
Códigos de língua
ISO 639-1: --
ISO 639-2: ---
ISO 639-3: vários:
eky  Eastern Kayah
kyu  Western Kayah
kvy  Yintale
kxf  Manumanaw (Manu)

O nome Kayah foi descrito como "um novo nome inventado pelos birmaneses para separá-los de outros Karen".[1]


O kayah oriental era falado por 260 mil pessoas em Myanmar e 100 mil na Tailândia em 2000, e o kayah ocidental por 210 em Birmânia em 1987. As duas vformas são bastante divergentes. Entre os dialetos ocidentais estão Yintale e kayahManu (Manumanaw em birmanês).

Escrita

De acordo com Aung 2013, Manumanaw Karen ainda não possui uma escrita padronizada. Os missionários católicos desenvolveram uma grafia usando o alfabeto latino que é usada em documentos religiosos, incluindo a tradução da Bíblia. Um comitê de literatura Manumanaw Karen foi criado e está desenvolvendo programas de alfabetização com SIL, usando ortografia baseada na escrita birmanesa, para que seja aceita por católicos e batistas.[2]

Alfabeto latino Manumanaw Karen
abcde èghji îkkhlm noôòp phrssht htuûwy

Os tons são indicados usando o caron, o acento agudo ou sem essas adições nas vogais: á, é, è́, í, î́, ó, ố, ò́, ú, û́ ; ǎ, ě, è̌, ǐ, î̌, ǒ, ô̌, ò̌, ǔ, û̌ ; que são os diacrÍticos usados para indicar a voz ofegantes nas vogais a̤, e̤, i̤, o̤, ṳ.

Alfabeto latino Kayah ocidental
abcde fghij klmno pqrst uvwxy z

Sete dígrafos são usados.

Dígrafo
nghtkhphthnygn

As cinco vogais do alfabeto são complementadas por quatro letras acentuadas que representam suas próprias vogais.

Vogais
aeiouèòôû

Os tons são representados usando os diacríticos acento agudo e o caron sobre a vogal. A voz ofegante com um trema abaixo da letra da vogal. As letras vocálicas de voz ofegante também podem ter um diacrítico indicando o tom.

Tons
Alto áéíóúè́ò́û́
Médio ǎěǐǒǔè̌ò̌ô̌û̌
Ofegante è̤ò̤ô̤ṳ̂

Amostra de texto

alfabeto birmanês:

ကၤယး ဒၲ အၤ သဲဇှံ မှလၤကိး တှဲၤစဴတှဲၤတှၴၤ တၤဟၴၤနၲုၤ, အၤ နှီဘဲၤ တှဲၤဆဴးရီၤ, မှၴၤတၴးဟၴရဴ အၤ ကှံ နှီဘဲၤဒံၤ လှဴး꤮ တှဲၤစဴတှဲၤတှၴၤ ဒၲ အၤ သဲဇှံ နၲုၤတၤဟၴၤ ပှး။

Transliterado

Kayǎ dố a thè́zṳ̂́ má̤lakǒ tè̤cò́tè̤te̤ tahenuô, a ní̤bè tè̤sò̌ri, me̤těhérò a ki ní̤bèdû lò̌꤮ tè̤cò́tè̤te̤ dố a thè́zṳ̂́ nuôtahe pǎ

Português

Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque eles serão fartos.

Notas

  1. Christopher Beckwith, International Association for Tibetan Studies, 2002. Medieval Tibeto-Burman languages, p. 108.
  2. Aung, Wai Lin (2013). «A Descriptive Grammar of Kayah Monu (Master's thesis)» (PDF). Payap University. p. 14

Bibliografia

  • Kirkland, Cortney, and Erin Dawkins. 2007. A Sociolinguistic survey of Eastern Kayah Li in Thailand. Chiang Mai: Payap University.
  • Shintani Tadahiko. 2018. The Yintalay language. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 115. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).

Lígações externas

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.