Língua yãnoma
Yãnoma é uma língua da família linguística ianomâmi. É falada por 178 falantes no baixo Catrimani e na comunidade de Rasasi (perto da Missão Catrimani), no sul do estado brasileiro de Roraima.[1]
| Yãnoma | ||
|---|---|---|
| Falado(a) em: | Brasil (Roraima) | |
| Total de falantes: | 178 (2019) | |
| Família: | Yanomami Yãnoma | |
| Códigos de língua | ||
| ISO 639-1: | -- | |
| ISO 639-2: | --- | |
Comparação lexical
Comparação lexical do Yãnoma com outras línguas yanomamis (Ferreira 2019: 107-108):[1]
| Português | Yãnoma | Ỹaroamë | Ninam | Yanomam | Yanomamɨ | Sanöma | Proto-Yanomami (preliminar) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| veado | aya | aya a | haya | haya a | haya | hasa a | **haya |
| tabaco | paa ne | pinaiki | piinahi | pẽe nehe | pẽe | piini | |
| urucum | narã xi | narãxiki | nalãxiki | narã xi | nara xi kɨ | nana a | **narã |
| boca | kahikɨ | kãhĩkĩ | kahiki | pei kahikɨ | pei kahi kɨ | pilia kai | **kahikɨ |
| cabeça | pe he | he | pelehe | pei he | pei ke he | pilia hee | **he |
| dente | nakɨ | na | naku | pei nakɨ | pei nakɨ | pilia naköpö | **nakɨ |
| fígado | amuku | ãmoki | amok | pei amuku | pei amo kɨ | pilia amuku | **amukɨ |
| floresta | urihi | urihi | ilihi | urihi a | urihi | uli tä uli | **urihi |
| trovão | yãrɨ | yarũa | yãlû | yãrɨ a | yãru | sanötä | **yãrɨ |
| pedra | mama | maama | maama | maama | maã këma | maamaa | **mama |
| abelha | puna | imorona | kastaliana | puu na | puu kë na | puuna | **puna |
| caranguejo | kotomi i | oko | oko | oko a | oko | õko a | **oko |
| pium | ukuxi | ukuxi | kayõ | ukuxi | pareto | potoma | **ukuxi |
| carapanã | kãyo | kaỹa | potoma | riõ | ukuxi | ukusi | |
| mosca | motote | poroma | rõo a | prõo | mõo | motosila |
Empréstimos lexicais
Alguns empréstimos karib (em negrito) (Ferreira 2019: 109):[1]
| Português | Yãnoma | Ỹaroamë | Ninam | Yanomam | Yanomamɨ | Sanöma |
|---|---|---|---|---|---|---|
| buriti | hĩo kõiki | hĩo kõikɨ | kui ki | kui si | etewexi (< Arawak) | kui ã |
| jaboti | totori | korori | yãpohlipe | totori | totori | totoli |
| cachorro | pɨtasi | pëtaxi | okoro | hiima | hiima | pore a |
| ralador | maama | mamari | xomari | xamari | xamari | nãmõnãmõrĩm |
| estrela | waxaoa ãhu | pirima ãhu | plem ãhu/xirika | pirima ãhu/xitikari | puriwari/xitikari | sitikali |
Referências
- Ferreira, Helder Perri; Machado, Ana Maria Antunes; Senra, Estevão Benfica. 2019. As línguas Yanomami no Brasil: diversidade e vitalidade. São Paulo: Instituto Socioambiental (ISA) e Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional (IPHAN). 216 p. ISBN 978-85-8226-076-0
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.