Francisco de Peñalosa

Francisco de Peñalosa (Talavera de la Reina, ca. 1470Sevilha, 1 de abril de 1528) foi um sacerdote e compositor espanhol do Renascimento.

Francisco de Peñalosa
Nascimento 1470
Talavera de la Reina
Morte 1 de abril de 1528 (57–58 anos)
Sevilha
Cidadania Espanha
Ocupação compositor
Religião Igreja Católica

Biografia

Nasceu em Talavera de la Reina por volta de 1470, ainda que alguns investigadores creiam que nasceu entre 1464 e 1468. Desconhece-se onde adquiriu os seus estudos musicais e sacerdotais.

Em 11 de maio de 1498 foi nomeado capelão e cantor da capela do rei Fernando II de Aragão, posto que ocupou até à morte do rei em 1516. O seu salário foi aumentado em maio de 1503 para 30.000 maravedis, sendo o ordenado mais alto pago a um cantor da Capela Real. A partir de 1511 foi também maestro de música do infante e neto dos Reis Católicos, Fernando I de Habsburgo.

Em 1506 foi nomeado cónego da Catedral de Sevilha por petição real. Contudo, a dita nomeação foi impugnada e vários anos passaram até que o litígio fosse saldado em seu favor. A partir de então acumulou o seu posto na Capela Real com o da catedral sevilhana.

Por um documento datado de 4 de novembro de 1517 sabe-se que Peñalosa viajou até Roma para ocupar um posto no coro da capela do papa Leão X. No dia 30 de agosto de 1518 trocou com o seu amigo Diego de Muros (mais tarde bispo de Oviedo) o posto de cónego em Sevilha por um arcediagado em Carmona. Após a morte do papa em 1521 voltou a Sevilha, recuperando o estatuto de cónego na catedral. Aí se achando contribuiu para a formação musical de Cristóbal de Morales, que se encontrava na dita catedral como menino cantor do coro. No dia 1 de abril de 1528 morreu, em Sevilha, sendo enterrado na nave de São Paulo na catedral local.

Obra

Peñalosa foi um dos mais famosos compositores espanhóis da geração anterior a Cristóbal de Morales. Além disso também é o compositor da sua época com maior número de obras conservadas. Dele se conservam 6 missas completas, 2 missas incompletas, uma delas ferial, uns 25 motetes, 3 lamentações, 7 magnificat, 5 hinos e 11 composições seculares com texto em castelhano.

De seguida detalham-se as obras conservadas de Francisco de Peñalosa. Os códigos da coluna de "Fontes musicais" são especificadas mais abaixo. Os da coluna de "Gravações" são especificados na secção de "Discografia".

N.ºObraVozesForma musicalFontes musicaisGravaçõesComentários
Obras seculares
1Alegraos, males esquivos3vilancicoCMP
2A tierras agenas3vilancicoCMPCMU, BIN
3De mi dicha no se spera3vilancicoCMP
4El triste que nunca os vio3vilancicoCMPGIS, BIN, EGB, RON
5Lo que mucho se desea2vilancicoCMP
6Los braços traygo cansados3vilancicoBARLCT, LTB
7Niña, erguideme los ojos3vilancicoCMP
8Por las sierras de Madrid6cançãoCMPGIS, BIN, REY, CMM, GOT, HES, SEM, KSH, CIBEnsalada em que se cantam à vez quatro refrões tradicionais de diferentes canções e uma frase final em latim
9Pues vivo en perder la vida3vilancicoCMP
10Que dolor mas me doliera3vilancicoCMP
11Tú que vienes de camino3cançãoCMPIncompleta.
Obras religiosas
Motetes
12Unica est columba mea3moteteTZ2, TANPCA
13Nigra sum sed formosa3moteteTZ2PCA, SON
14Adoro te, Domine Iesu Christe3moteteTZ2PCA, VEL
15Ne reminiscaris, Domine3moteteTZ2PCA, COL, GOT
16Sancta Maria, succurre miseris3moteteTZ2PCA, GOT
17Pater noster qui es in caelis4moteteTZ2, TOLPCA, CMM, FIG
18Emendemus in melius4moteteTZ2, TOLPCA, PEÑ
19Sancta mater, istud agas4moteteTZ2, TOL, SEV, BAR, GUATOR, PCA, COL, REN, CAB, HIL, PEÑ, CSYNa fonte BAR é atribuído erroneamente a Josquin des Prez.
20Ave, verum corpus natum4moteteTZ2PCA, COL, PEÑ
21O decus virgineum4moteteTZ2FIG
22Inter vestibulum ac altare4moteteTZ2, TOLPCA, VEL, HIL, PEÑ
23O domina sanctissima4moteteTZ2, TOLPCA, REN, MAJ, FIG
24Precor te, Domine4moteteTZ2, BAR, TOLPCA, COL, GOT
25Deus, qui manus tuas4moteteTZ2PCA, PEÑ
26Domine Iesu Christe qui neminem4moteteTZ2PCA
27O domine, secundum actum meum4moteteTZ2PCA
28In passione positus Iesus4moteteTZ2, COIPCA
29Ave, vera caro Christi4moteteTZ2, CMLPCA, COL, CMM, PEÑ
30Ave, vere sanguis dommi4moteteTZ2, COI, CMLPCA, PEÑ
31Ave, regina caelorum4moteteTZ2PCA, COL, REN
32Tribularer, si nescirem4moteteBAR, TOLPCA
33Memorare, piissima opprobria4moteteBAR, TOL, COI, SC1, SEV, T23, C32Autoria duvidosa. As fontes SC1, SEV y T23 atribuem-no a Pedro de Escobar e a fonte TOL atribui-o a Peñalosa
34Versa est in luctum4moteteTOLPCA, ORL, PEÑ
35O bone Iesu, illumina4moteteBAR, CMS, ORF, COI, T23, C32, C48, C53, VEN, CMLMUN, SCH, CPEAutoria duvidosa. A fonte BAR atribui-o a "Penyalosa", a CMS a Juan de Anchieta, a T23 a Antonio de Ribera e na VEN a Loyset Compère
36Transeunte Domino Iesu5moteteTZ2PCA
37Domine Jesu Christe qui hora diei4moteteCMS, SEV, T23, TZ5, VAL, COI, C32, CMLCOL, CPE, VIAAutoria duvidosa. As fontes CMS e SEV atribuem-no a Juan de Anchieta e a fonte TZ5 a Peñalosa.
Magnificat
38Magnificat primi toni4MagnificatTZ2, COI, CML
39Magnificat tertii toni4MagnificatTZ2
40Magnificat quarti toni I4MagnificatTZ2HIL
41Magnificat quarti toni II4MagnificatTZ2
42Magnificat sexti toni4MagnificatTZ2
43Magnificat octavi toni I4MagnificatTZ2
44Magnificat octavi toni II4MagnificatTZ2
Lamentações
45Aleph: Quomodo obscuratum est4lamentaçãoT23
46Aleph: quomodo obtexit caligine4lamentaçãoT23
47Et factum est postquam4lamentaçãoT23
Hinos
48Sanctorum meritis4hinoT23
49Iste confessor (O lux beata trinitas)4hinoT23
50Quae te vicit clementia (2a estrofa de: Jesu nostra redemptio)4hinoT23CMM
51Sacris solemniis4hinoT23WES
52Gloria laus et honor4hinoTZ5
Missas e partes de missa
53Misa Ave María peregrina4missaT23WESÉ a única das missas de Peñalosa composta sobre temas gregorianos.
54Misa El ojo4missaT23, COIPEÑ
55Misa Nunca fue pena mayor4missaT23BIN, CMM, WES, CAPComposta sobre a melodia da obra do mesmo nome que se acha no Cancioneiro de Palácio de Juan de Urrede
56Misa Por la mar4missaT23
57Misa L'homme armé4missaT23ORL (Credo)
58Misa Adieu mes amours4missaT23
59Kyrie, Sanctus, Agnus Dei4missaTZ5Missa ferial incompleta
60Gloria, Credo4missaT23Missa incompleta
61Kyrie3KyrieORF
62Kyrie4KyrieTZ5
63Kyrie in feriis4KyrieTZ5Autoria duvidosa. Atribuído a Diego Montes ou a Peñalosa.
Outras obras de autoria duvidosa ou atribuídas erroneamente.
--Sicut cervus2tractusTZ5Na fuente TZ5 é atribuído a Peñalosa mas na realidade é parte de uma missa de defuntos composta por Johannes Ockeghem
--Qui expansisTZ5
--Qui propheticeTZ5
--Christus Dominus factus estTZ5

Estas obras encontram-se nas seguintes fontes:

Manuscritos:

Livros impressos:

Discografia

  • 1955 - [CMU] Music of the Renaissance. Collegium Musicum, Krefeld. Robert Haas. Vox Pl 8120 (LP).
  • ???? - [GIS] La música en la Corte de los Reyes Católicos. Ars Musicae de Barcelona, Coro Alleluia. Enrique Gispert. MEC 1001
  • 1976 - [MUN] The Art of the Netherlands. Early Music Consort of London. David Munrow.
  • 1981 - [BIN] Peñalosa: Missa Nunca fue pena mayor, Chansons / Cabezón: Tiento du 5º ton, Pange Lingua. Ensemble Gilles Binchois. Auvidis Disque AV 4952 (LP)
  • 1987 - [REY] Ramillete de Cantigas, Villancicos, Ensaladas, Romances, Glosas, Tonos e otros Entretenimientos. Grupo Sema. Pepe Rey. Discos Oblicuos DO 0003.
  • 1987 - [TOR] Polifonia Sacra nel Rinascimiento spagnolo. Corale Universitaria di Torino. Dario Tabia. Bongiovanni GB 1905-1975
  • 1989 - [HIL] Sacred and Secular Music from six centuries. The Hilliard Ensemble. Hyperion Helios CDH 55148.
  • 1991 - [PCA] Peñalosa: Complete Motets. Pro Cantione Antiqua. Bruno Turner. Hyperion 66574.
  • 1991 - [HIE] Spanish and Mexican Renaissance Vocal Music. Music in the Age of Columbus / Music in the New World. The Hilliard Ensemble. Virgin Edition 61394 (2 CD).
  • 1991 - [HES] El Cancionero de Palacio, 1474-1516. Música en la corte de los Reyes Católicos. Hespèrion XX. Jordi Savall. Astrée (Naïve) ES 9943.
  • 1992 - [WES] Francisco de Peñalosa: Missae Ave Maria peregrina, Nunca fue pena mayor. Westminster Cathedral Choir. James O'Donnell. Hyperion 66629.
  • 1992 - [SEM] Por las sierras de Madrid. Grupo Sema. Pepe Rey. SGAE.
  • 1993 - [GOT] The Voice in the Garden. Spanish Songs and Motets, 1480-1550. Gothic Voices. Christopher Page. Hyperion 66653.
  • 1994 - [REN] Ave Maris Stella. Music to the Blessed Virgin from Seville Cathedral (c.1470-1550). Orchestra of the Renaissance. Richard Cheetham. Almaviva 0115.
  • 1995 - [MAJ] Grand Tour: Music from 16th and 17th century Italy, Spain, and Germany. His Majestys Sagbutts and Cornetts. Hyperion CDA66847.
  • 1996 - [EGB] Sola m'ire. Cancionero de Palacio. Ensemble Gilles Binchois. Dominique Vellard. Virgin Veritas 45359.
  • 1997 - [CMM] Court and Cathedral. The two worlds of Francisco de Peñalosa. Concentus Musicus Minnesota. Arthur Maud. Meridian 84406.
  • 1998 - [LCT] Roncevaux: "Échos d'une bataille". Évocation musicale de la "Chanson de Roland". Ensemble "Lachrimae Consort", Ensemble vocal "La Trulla de Bozes". Philippe Foulon. Mandala MAN 4953.
  • 1998 - [RON] Sephardic Journey. Spain and the Spanish Jews. La Rondinella. Dorian DOR 93 171.
  • 1998 - [VEL] Pedro de Escobar: Requiem. Ensemble Gilles Binchois. Dominique Vellard. Virgin Veritas 45328.
  • 1999 - [LTB] Roncevaux: Échos d'une Bataille. Ensemble Lachrimae Consort. Ensemble Vocal La Trulla de Bozes
  • 2000 - [CAP] Nunca fue pena mayor. Música Religiosa en torno al Papa Alejandro VI. Capella de Ministrers y Cor de la Generalitat Valenciana. Carles Magraner. Auvidis Ibèrica (Naïve) AVI 8026.
  • 2000 - [CAB] Anchieta: Missa Sine Nomine / Salve Regina. Capilla Peñaflorida, Ministriles de Marsias. Josep Cabré. Naxos 8.555772.
  • 2000 - [KSH] Fire-Water. The Spirit of Renaissance Spain. King' Singers. The Harp Consort. Andrew Lawrence-King
  • 2000 - [VIA] Música Sacra en la época de Carlos V. Capilla Príncipe de Viana. Àngel Recasens. Clara Vox - Àudiovisuals 5.1734
  • 2002 - [ORL] The Toledo Summit. Early 16th c. Spanish and Flemish Songs and Motets. Orlando Consort. Harmonia Mundi USA 907328.
  • 2002 - [SON] Song of Songs. The Song Company. Ronald Peelman. Celestial Harmonies 13199.
  • 2004 - [COL] Peñalosa: Un Libro de Horas de Isabel La Católica. Odhecaton. Paolo Da Col. Bongiovanni 5623.
  • 2004 - [FIG] Escobar: Missa in Granada, 1520. Ensemble Cantus Figuratus. Dominique Vellard. Christophorus 77263.
  • 2004 - [SCH] Música litúrgica en tiempos de Isabel la Católica. Schola Gregoriana Hispana, Coral "Ciudad de Granada", Ensemble La Danserye, Coro "Manuel de Falla" de la Universidad de Granada. Universidad de Granada. AMB-04004-CD
  • 2005 - [CPE] Juan de Anchieta: Missa Rex Virginum - Motecta. Capilla Peñaflorida. Josep Cabré. K 617
  • 2006 - [CIB] La Spagna. Felipe I El Hermoso. Mecenas de la música europea. Camerata Iberia. Juan Carlos de Mulder. Open Music BS 059 CD
  • 2006 - [PEÑ] Francisco de Peñalosa: Missa El Ojo - Motetten. Peñalosa-Ensemble. Organum Classics Ogm 261081
  • 2008 - [CSY] Stella del nostro mar. Past and present reflections of the Marian inspiration. Cantica Symphonia. Glossa 31905.

Referências e bibliografia

  • Historia de la música española. Vol 2. Desde el Ars Nova hasta 1600. Samuel Rubio. Alianza Editorial. Madrid. 1983
  • Francisco de Peñalosa: Collected Works. Ed. J.M. Hardie. Ottawa, 1994
  • Francisco de Peñalosa opera omnia. Dionisio Preciado. Madrid, 1986–91

Ligações externas

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.