Língua kuniba
O kuniba é uma língua extinta (ou uma variedade da língua yine) da família linguística arawak falada no rio Juruá.[1][2]
| Kuniba Conibo | ||
|---|---|---|
| Falado(a) em: | Brasil | |
| Total de falantes: | 0 | |
| Família: | Arawak Purus Piro Kuniba | |
| Códigos de língua | ||
| ISO 639-1: | -- | |
| ISO 639-2: | --- | |
Vocabulário
Vocabulário katukina (flora, fauna e artefatos culturais) recolhido por Nimuendajú e Valle-Bentes (1923: 215-217)[3] e por Rivet e Tastevin (1919-1924: 298-325)[4]:[1][5]
| Português | Kuniba (Rivet) | Kuniba (Nimuendajú) |
|---|---|---|
| tatu | kʃiwana | |
| paca | kajate | |
| cutia | pehjɨri | |
| cutiuaia | ksapehɨri | |
| esquilo | jupetiri | |
| anta | hjema | ʃimã |
| queixada | ijarɨ | hiari |
| caitetu | miriti | mɨriti |
| veado | kʃuteri | |
| quati | kapʃi | |
| gato | piʃana | |
| maracajá | junari | |
| onça | mhenukli | |
| cão | kewe | |
| guariba | kinã | |
| coatá | mtira | |
| macaco-prego | tʃkute | tʃikuti |
| caiarara | kɨrete | |
| zogue-zogue | kwaha | |
| uacari | amana | |
| macaco-barrigudo | kamuje | |
| sauim | puseri | |
| boto | seruru + jukaje | |
| peixe-boi | ahĩka | |
| pato | upʃi | |
| gaivota | puru, ntanta | |
| maguari | akapura | |
| jabiru | jawɨru | |
| mutum | hieka | |
| jacu | tutimta | |
| aracuã | prejenako | |
| cujubim | kanari | |
| galinha | atʃaw(e)ripa | |
| matintaperera | matutu | |
| urubu | majɨri | |
| gavião-real | paktia | pogtʃa |
| japu | jupɨri | |
| japim | ʃawaska | |
| arara-vermelha | puleru | |
| periquito | tsendehi | |
| papagaio | (k)ataleru | |
| jacamim | ititi | |
| carão | uruehunde | |
| tucano | ʃikanĩ | |
| inambu | juku | |
| inambu | suruhji | |
| cobra | himuna | imuni |
| jacaré | (t)ʃiuhiri | |
| jabuti | kanuja | |
| tartaruga | sepɨrɨ | |
| tracajá | pumamaru | |
| sapo | turujɨri | |
| peixe | ʃima | |
| surubim | kajunaru | |
| pirarucu | wamã | |
| pacu | patɨre | |
| tambaqui | hamjire | |
| piranha | (h)umã | |
| poraquê | pɨtute | |
| arraia | piju | pɨju |
| formiga | katutaru | |
| saúva | katiti | |
| tocandira | manahi | |
| mosca | jere | |
| pernilongo | ahiu | |
| carrapato | kupɨre | |
| árvore | ahmenã | |
| miriti | jende | |
| bacaba | kaji | |
| patauá | ʃititi | |
| açaí | spere | peri |
| urucu | apiʃiri | |
| abacaxi | hana | |
| mamão | kapaju | |
| batata | jipari | ʃpari |
| cuia | pahũ | pahi |
| cará | makana | |
| seringa | kunde | |
| mandioca amarga | kande | kandi |
| macaxeira | jimeka | |
| capim | pekiru | |
| canarana | putʃkawarɨ | |
| flecha | kaʃiri | |
| cana-de-açúcar | putiwaksõri | |
| milho | ʃihi | ʃiʃi |
| algodão | wapɨhɨ | waphĩ |
| ingá | karapuri | |
| banana | sapenã | |
| cubiu | kurimaru | |
| tabaco | hiri | ieri |
| pimenta | kumiri | |
| abano | ijãri | |
| anzol | jumaihĩ | |
| arco | kaʃiri-toa | |
| caxiri (álcool) | kaʃiri | |
| canoa | kanawa | kanoa |
| cesto (balaio) | piri + kujhita | |
| chapéu | sãhĩ | |
| espingarda | titi-ksɨ | |
| espírito (alma) | (u)samene | |
| alma de defunto | kamti | kamtʃi |
| deus | janeti | |
| faca | kutiru | |
| machado | (h)epiti | |
| moquém | urute | |
| panela | kaʃipaimali + imatɨ | |
| peneira | tsejũji | |
| pente | mɨsiri | |
| pilão | hiha + ititsti | |
| ralo | kamuhupi | |
| rede | ʃeti | |
| rede de tucum | tiwari | |
| remo | (t)saluhapi | |
| roupa | mukatiri | |
| sal | tɨwɨ | |
| terçado | matʃetu | |
| tipiti | katsupi |
Referências
- Ramirez, Henri (2019). Enciclopédia das línguas Arawak: acrescida de seis novas línguas e dois bancos de dados. (no prelo)
- Ramirez, Henri, & França, Maria Cristina Victorino de. (2019). Línguas Arawak da Bolívia. LIAMES: Línguas Indígenas Americanas, 19, e019012. https://doi.org/10.20396/liames.v19i0.8655045
- Nimuendajú, Curt; Valle-Bentes, E.H. do (1923). Documents sur quelques langues peu connues de l’Amazone. Journal de la Société des Américanistes de Paris 15: 215-222.
- Rivet, Paul; Tastevin, Constant (1919-1924). Les langues du Purús, du Juruá et des régions limitrophes (1). Le groupe arawak pré-andin. Anthropos 14-15 (1919-1920): 857-890; 16-17 (1921-1922): 298-325, 819-828; 18-19 (1923-1924): 104-113. Friburgo.
- Ramirez, Henri (2020). Enciclopédia das línguas arawak: acrescida de seis novas línguas e dois bancos de dados. 4 1 ed. Curitiba: Editora CRV. 254 páginas. ISBN 978-65-251-0231-3. doi:10.24824/978652510231.3
Ver também
Ligações externas
- Vocabulário Kuniba do Rio Juruá, recolhido em dezembro de 1921 com a índia Carolina em Manaus. Org. por Curt Nimuendajú.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.
